Past simple: irregular verbs
Geçmiş zaman: düzensiz fiiller
Animasyonlu anlatım
Çizgi film öğretmen Past simple: irregular verbs bu dersin kendi örnek cümleleriyle sahne sahne anlatır: tahtada formül, renk kodlu cümle parçaları, yanlış → doğru karşılaştırmaları. Anlatım İngilizcedir (İngiliz aksanı). İlk açılışta senaryo hazırlanır (~1 dk), sonra anında açılır.
Önceki ünitede -ed ile yapılan geçmiş zamanı gördük: work → worked. Ama birçok çok sık kullanılan fiil -ed almaz. Bu fiillerin kendine ait bir geçmiş biçimi vardır: go → went, see → saw. Bunlara düzensiz fiiller (irregular verbs) denir. Türkçede her fiile -di ekleriz (gittim, gördüm). İngilizcede ise bu fiillerin geçmiş hâlini ezberlemek gerekir.
A go → went: -ed yok!
Durum: Mert usually goes to work by bus. Yesterday it rained, so he went by taxi. (Mert genelde işe otobüsle gider. Dün yağmur yağdı, o yüzden taksiyle gitti.)
Burada go fiilinin geçmişi goed değil, went oldu. Kelime tamamen değişti.
Kural: Bazı fiiller geçmişte -ed almaz, başka bir biçime dönüşür.
| Şimdi | Geçmiş | |
|---|---|---|
| Düzenli | I work | I worked |
| Düzensiz | I go | I went |
| Düzensiz | I have | I had |
| Düzensiz | I see | I saw |
→ Düzenli fiil: sonuna -ed ekle. → Düzensiz fiil: özel biçimi öğren.
- I went to Kadıköy yesterday.Dün Kadıköy'e gittim.go → went
- We had tea in the garden.Bahçede çay içtik.have tea = çay içmek; have → had
- Elif saw a great film last night.Elif dün akşam harika bir film izledi.see → saw
- Can got up at six this morning.Can bu sabah altıda kalktı.get up → got up
- I worked late, then I came home.Geç saate kadar çalıştım, sonra eve geldim.worked = düzenli, came = düzensiz
B En sık kullanılan düzensiz fiiller
Durum: Zeynep had a busy Saturday. She got up early, made breakfast and bought some bread. (Zeynep'in yoğun bir cumartesisi oldu. Erken kalktı, kahvaltı hazırladı ve biraz ekmek aldı.)
Bu fiiller günlük hayatta çok sık geçer. Önce bunları öğren:
| Fiil | Geçmiş | Türkçe |
|---|---|---|
| go | went | gitmek |
| come | came | gelmek |
| have | had | sahip olmak / yemek, içmek |
| do | did | yapmak |
| make | made | yapmak, hazırlamak |
| get | got | almak, olmak |
| see | saw | görmek |
| eat | ate | yemek |
| drink | drank | içmek |
| buy | bought | satın almak |
| take | took | almak, binmek |
| give | gave | vermek |
| leave | left | ayrılmak, bırakmak |
| meet | met | buluşmak, tanışmak |
| sleep | slept | uyumak |
| write | wrote | yazmak |
| think | thought | düşünmek |
| tell | told | anlatmak, söylemek |
| put | put | koymak |
| read | read | okumak |
→ put, cut gibi bazı fiiller hiç değişmez. → read yazılışı aynı kalır ama geçmişte ‘red’ diye okunur.
- Ayşe bought a new phone.Ayşe yeni bir telefon aldı.buy → bought
- Tom drank two glasses of water.Tom iki bardak su içti.drink → drank
- I left my keys at the office.Anahtarlarımı ofiste unuttum (bıraktım).leave → left
- We met our friends in Beşiktaş.Arkadaşlarımızla Beşiktaş'ta buluştuk.meet → met
- My dad read the newspaper after lunch.Babam öğle yemeğinden sonra gazete okudu.read → read, ama ‘red’ diye okunur
- She put her bag on the chair.Çantasını sandalyeye koydu.put → put (değişmez)
C Herkes için aynı biçim
Durum: I went to the match. My brother went too. In fact, all my friends went! (Maça gittim. Kardeşim de gitti. Aslında bütün arkadaşlarım gitti!)
Türkçede kişiye göre ek değişir: gittim, gitti, gittik. İngilizcede geçmiş biçim herkes için aynıdır.
| Kişi | Geçmiş |
|---|---|
| I / you / we / they | went |
| he / she / it | went |
Şimdiki zamandaki -s geçmişte yok: → He goes (şimdi) / He went (geçmiş) — wents değil! → She has (şimdi) / She had (geçmiş) → He does (şimdi) / He did (geçmiş)
- She took the metro to work.İşe metroyla gitti.she için de took
- They came late to the meeting.Toplantıya geç geldiler.
- He did his homework after dinner.Akşam yemeğinden sonra ödevini yaptı.does → did
- We ate lahmacun in Gaziantep.Gaziantep'te lahmacun yedik.
- It was cold, so I had soup.Hava soğuktu, o yüzden çorba içtim.has/have → had
D Ne zaman? yesterday, last …, … ago
Durum: Sarah came to Istanbul three years ago. She found a job last month. (Sarah üç yıl önce İstanbul'a geldi. Geçen ay bir iş buldu.)
Geçmiş zamanla bu kelimeler çok kullanılır:
| İfade | Türkçe |
|---|---|
| yesterday / yesterday morning | dün / dün sabah |
| last night / week / summer | dün gece / geçen hafta / geçen yaz |
| two days ago | iki gün önce |
| in 2019 | 2019'da |
→ ago Türkçedeki gibi sondan gelir: üç yıl önce = three years ago (before three years değil!). → last ile the kullanma: last week (the last week değil). → Zaman ifadesi genelde cümlenin sonunda ya da başında olur: I saw Ali yesterday. / Yesterday I saw Ali.
- I saw Ali yesterday.Dün Ali'yi gördüm.
- We went to Bodrum last summer.Geçen yaz Bodrum'a gittik.
- Mert left the office an hour ago.Mert bir saat önce ofisten çıktı.ago = önce, sondan gelir
- Last night I slept for ten hours.Dün gece on saat uyudum.zaman ifadesi başta da olabilir
- My parents met in 1995.Annemle babam 1995'te tanıştı.
Düzensiz fiilleri küçük kartlara yaz: ön yüzde go, arka yüzde went. Her gün 5 kart çalış ve her biriyle kendi gününden bir cümle kur: I went to work. I had tea. Unutma: geçmiş biçim herkes için aynı — went'e asla -s ekleme!
Sık yapılan hatalar
- 1.see → ___
- 2.eat → ___
- 3.have → ___
- 4.buy → ___
- 5.take → ___
- 6.come → ___
- 7.make → ___
- 8.drink → ___
- 9.write → ___
- 1.Yesterday I ___ (get) up at seven.
- 2.Ayşe ___ (meet) her friends in Kadıköy last night.
- 3.We ___ (have) tea and simit for breakfast.
- 4.My brother ___ (leave) home at eight this morning.
- 5.Can ___ (sleep) very well last night.
- 6.They ___ (give) me a nice present for my birthday.
- 7.I ___ (lose) my umbrella on the ferry.
- 8.Elif ___ (tell) me a funny story.
- 1.Last summer we ___ to Bodrum.
- 2.Mert usually ___ the bus to work.
- 3.I ___ a new jacket two days ago.
- 4.She ___ her homework yesterday evening.
- 5.Tom ___ to Istanbul in 2021.
- 6.We ___ the match on TV last night.
- 7.Zeynep ___ coffee every morning.
- 8.I ___ my keys on the table an hour ago.
- 1.Sarah ___ (wake) up late on Sunday.
- 2.She ___ (cook) eggs for breakfast.
- 3.Then she ___ (call) her mother.
- 4.In the afternoon she ___ (go) to the park with her dog.
- 5.She ___ (walk) by the sea for an hour.
- 6.She ___ (think) about her new job.
- 7.In the evening she ___ (write) an email to her boss.
- 8.She ___ (feel) very happy.
- 1.I eat lunch at my desk. (yesterday)
- 2.Mert drives to work. (last Monday)
- 3.We see our grandparents. (last weekend)
- 4.She makes a cake. (on Saturday)
- 5.They sit in the garden. (yesterday evening)
- 6.I read a book. (last night)
- 7.Can buys bread. (an hour ago)
- 8.The film begins at nine. (last night)
- 1.I goed to the bank yesterday.
- 2.She buyed a new bag last week.
- 3.We drinked a lot of tea at the meeting.
- 4.I met Can before three years.
- 5.He wents to the stadium last Sunday.
- 6.Last night I have dinner with my family.
- 7.My sister teached me to swim.
- 8.Tom catched the last ferry to Kadıköy.