Dilzen
00 XP
Gramer Kitabı · Temel Gramer · Ünite 19 · A2

Present perfect or past simple?

Present perfect mi, past simple mı?

Animasyonlu anlatım

Çizgi film öğretmen Present perfect or past simple? bu dersin kendi örnek cümleleriyle sahne sahne anlatır: tahtada formül, renk kodlu cümle parçaları, yanlış → doğru karşılaştırmaları. Anlatım İngilizcedir (İngiliz aksanı). İlk açılışta senaryo hazırlanır (~1 dk), sonra anında açılır.

Sol sayfa · Anlatım

İki zaman da geçmişte olan şeyleri anlatır. Fark şudur: present perfect (I have done) geçmişi şimdiye bağlar. Past simple (I did) ise bitmiş bir zamanı anlatır (yesterday, last week, in 2019). Türkçede ikisi için de genellikle -di ekini kullanırız (Anahtarımı kaybettim). Bu yüzden İngilizcede doğru zamanı seçmek için şunu sorun: Şimdiyle bağlantı var mı? Zaman belli mi?

A Sonuç şimdi önemli mi?

Durum 1: Can kapının önünde. İçeri giremiyor. Anahtarları yok. → Can has lost his keys. (Can anahtarlarını kaybetmiş. Şimdi de yoklar.)

Durum 2: Can geçen hafta anahtarlarını kaybetti. Ertesi gün buldu. → Can lost his keys last week. (Kaybetti ama şimdi anahtarlar onda. Hikâye bitti.)

Kural:

  • Geçmişteki olayın sonucu şimdi önemliyse → have/has + V3
  • Olay bitmiş, şimdiyle bağı yoksa → V2 (past simple)
ZamanNe anlatır?Örnek
Present perfectgeçmiş → şimdiI've broken my phone. (Şimdi kırık.)
Past simplebitmiş geçmişI broke my phone in May. (Sonra yenisini aldım.)
  • I've broken my glasses. I can't read this email.Gözlüğümü kırdım. Bu e-postayı okuyamıyorum.Gözlük şimdi kırık → present perfect
  • I broke my glasses when I was ten.On yaşındayken gözlüğümü kırmıştım.Çok eski, bitmiş bir olay → past simple
  • Zeynep has cut her hair. It looks great!Zeynep saçını kestirmiş. Çok güzel olmuş!
  • Zeynep cut her hair short last year, but now it's long again.Zeynep geçen yıl saçını kısa kestirdi ama şimdi yine uzun.
  • The rain has stopped. Let's go for a walk.Yağmur durdu. Hadi yürüyüşe çıkalım.Şimdi yağmur yok → sonuç şimdi

B Zaman belli mi? → past simple

Durum: Elif patronuna söylüyor: I*'ve finished the report.* Patron soruyor: When did you finish it? Elif: I finished it at nine.

Gördünüz mü? Elif önce sadece haberi veriyor (zaman yok) → present perfect. Saat söylenince → past simple.

Kural: Cümlede bitmiş bir zaman varsa present perfect kullanılmaz.

Present perfect ilePast simple ile
ever, neveryesterday
just, already, yetlast night / last week / last year
(zaman söylenmez)two days ago / ten minutes ago
in 2019 / in June / on Monday
when I was a child

When…? ve What time…? soruları da her zaman past simple ile sorulur: When did you arrive? (✗ When have you arrived?)

  • I've seen this film.Bu filmi gördüm.Ne zaman olduğu önemli değil
  • I saw this film last Saturday.Bu filmi geçen cumartesi gördüm.last Saturday → past simple
  • Mert sold his car two months ago.Mert arabasını iki ay önce sattı.
  • We moved to Izmir in 2022.2022'de İzmir'e taşındık.
  • When did you start your new job?Yeni işine ne zaman başladın?When → her zaman past simple
  • What time did the match finish last night?Dün akşam maç saat kaçta bitti?

C Önce haber, sonra detaylar

Konuşmada sık sık şöyle olur: haberi present perfect ile veririz. Sonra detaylara geçince (ne zaman, nerede, nasıl) past simple kullanırız.

Mini diyalog:

TomHave you ever been to Bodrum?
AyşeYes, I have. I went there last August.
TomReally? Did you like it?
AyşeYes! We stayed in a small hotel and swam every day.

→ İlk soru genel (hayatında hiç?) → present perfect. → last August söylendi, artık belli bir tatilden konuşuyoruz → past simple.

Haber (present perfect)Detay (past simple)
I've lost my wallet!I left it on the bus.
Can has had an accident.His car hit a wall.
  • Mert has broken his arm. He fell off his bike.Mert kolunu kırmış. Bisikletten düşmüş.
  • I've found a new flat! It was on a website and I called them at once.Yeni bir daire buldum! Bir internet sitesindeydi, hemen aradım.
  • Have you ever tried paragliding? – Yes, I tried it in Ölüdeniz.Hiç yamaç paraşütü denedin mi? – Evet, Ölüdeniz'de denedim.
  • Sarah has got a new job. She started on Monday.Sarah yeni bir iş buldu. Pazartesi başladı.
  • Our team has won the cup! They scored in the last minute.Takımımız kupayı kazandı! Son dakikada gol attılar.

D Bitmiş zaman mı, bitmemiş zaman mı?

Bugün henüz bitmedi. Akşam olmadı, gün devam ediyor: → I*'ve drunk four glasses of tea today.* (Belki daha da içerim.)

Dün bitti. Artık değişmez: → I drank six glasses of tea yesterday.

Bitmemiş zaman → present perfectBitmiş zaman → past simple
today, this week, this month, this yearyesterday, last week, last month, last year

for ile de aynı mantık:

  • My mum has lived in Trabzon for 40 years. → Hâlâ orada yaşıyor.
  • My grandad lived in Trabzon for 40 years. → Artık orada yaşamıyor (ya da hayatta değil).

Hayatta olmayan kişilerin hayatı da bitmiş bir zamandır → past simple: Atatürk was born in 1881.

  • I haven't seen Can this week.Bu hafta Can'ı görmedim.Hafta henüz bitmedi
  • I didn't see Can last week.Geçen hafta Can'ı görmedim.
  • We've worked from home for two years.İki yıldır evden çalışıyoruz.Hâlâ evden çalışıyoruz
  • We worked from home for two years. Now we go to the office again.İki yıl evden çalıştık. Şimdi yine ofise gidiyoruz.
  • My grandmother made this carpet. She died in 2010.Bu halıyı babaannem dokudu. 2010'da vefat etti.

Kendinize şu soruyu sorun: "Ne zaman?" Cevap cümlede varsa (yesterday, ago, last…, in 2019) → past simple, have'i unutun! Cevap yoksa ve önemli olan şimdiki sonuçsa → present perfect. Kısaca: Zaman belli = V2. Sonuç şimdi = have + V3.

Sık yapılan hatalar

I have seen Ayşe yesterday.I saw Ayşe yesterday.yesterday bitmiş bir zaman. Bitmiş zaman ifadesiyle present perfect kullanılmaz.
When have you arrived?When did you arrive?When…? sorusu belli bir zamanı sorar, bu yüzden her zaman past simple ile sorulur.
I have finished university in 2015.I finished university in 2015.Türkçede 'Üniversiteyi 2015'te bitirdim' deriz; İngilizcede in 2015 olduğu için past simple gerekir.
Did you ever eat lahmacun?Have you ever eaten lahmacun?'Hayatında hiç…?' sorusunda belli bir zaman yok; İngiliz İngilizcesinde ever ile present perfect kullanılır.
Atatürk has been born in 1881.Atatürk was born in 1881.Hem tarih belli hem de olay tamamen bitmiş. Doğum tarihi için her zaman was/were born kullanılır.
Sağ sayfa · Alıştırmalar
0/5 kontrol edildi
1. Doğru olanı seç
Doğru seçeneği işaretleyin.
Örnek: I ___ my keys. I can't open the door. → have lost
  1. 1.
    Oh no! I ___ my phone. Can I use yours?
  2. 2.
    Mert ___ to Bodrum last summer.
  3. 3.
    ___ you see the match last night?
  4. 4.
    We ___ in Ankara from 2015 to 2019. Now we live in Istanbul.
  5. 5.
    The rain ___. Let's go out.
  6. 6.
    When ___ Elif start her new job?
  7. 7.
    I ___ three glasses of tea today.
  8. 8.
    Sarah ___ Türkiye for the first time in 2018.
2. Boşluk doldur
Parantezdeki fiili present perfect ya da past simple ile yazın.
Örnek: Tom ___ (buy) a new car last week. → bought
  1. 1.
    I ___ (finish) my report. Can I go home now?
  2. 2.
    Can ___ (start) university in 2021.
  3. 3.
    Ayşe ___ (not / call) me yesterday.
  4. 4.
    We ___ (never / be) to Antalya.
  5. 5.
    The traffic was terrible this morning. I ___ (arrive) at work at ten.
  6. 6.
    Tom ___ (just / buy) a new car. Do you want to see it?
  7. 7.
    My grandmother ___ (make) this carpet many years ago.
  8. 8.
    ___ (you / see) Zeynep today? She's looking for you.
3. Yeniden yaz
Parantezdeki zaman ifadesini ekleyerek cümleyi yeniden yazın. Zamanı değiştirmeniz gerekir!
Örnek: I've lost my phone. (yesterday) → I lost my phone yesterday.
  1. 1.
    I've seen that film. (last week)
  2. 2.
    Mert has sold his car. (two months ago)
  3. 3.
    We've met Sarah's parents. (on Saturday)
  4. 4.
    Elif has finished her exams. (in June)
  5. 5.
    They've moved to Izmir. (in 2022)
  6. 6.
    Have you paid the bill? (yesterday)
  7. 7.
    She hasn't called me. (last night)
  8. 8.
    Has Can arrived? (When…?)
4. Boşluk doldur
Diyalogları tamamlayın. Önce haber (present perfect), sonra detay (past simple).
Örnek:
AI've lost my wallet!
BWhere ___ (you / lose) it? → did you lose
  1. 1.
    AHave you ever been to London?
    BYes, I ___ (go) there in 2019.
  2. 2.
    AZeynep has got a new job.
    BReally? When ___ (she / start)?
  3. 3.
    A___ (you / ever / eat) sushi?
    BYes, I had it in a restaurant in Nişantaşı.
  4. 4.
    AMert ___ (break) his arm.
    BOh no! How did it happen?
  5. 5.
    AHow did Mert break his arm?
    BHe ___ (fall) off his bike.
  6. 6.
    ADid you like the film?
    BYes, but I ___ (not / understand) the ending.
  7. 7.
    AI ___ (never / try) paragliding.
    BI tried it in Ölüdeniz last year. It was amazing!
  8. 8.
    AHow was your holiday in Bodrum?
    BGreat! We ___ (swim) every day.
5. Hatayı düzelt
Her cümlede bir hata var. Düzeltin.
Örnek: I have seen him yesterday. → I saw him yesterday.
  1. 1.
    I have seen Ayşe yesterday.
  2. 2.
    When have you bought that jacket?
  3. 3.
    My father has worked in a bank from 1990 to 2020.
  4. 4.
    Did you finish your homework yet?
  5. 5.
    Tom has gone to the cinema last night.
  6. 6.
    We have went to Cappadocia in April.
  7. 7.
    I live in Istanbul since 2018.
  8. 8.
    Atatürk has been born in 1881.
18. for / since; How long…?20. used to